کوارتز پێکهاتەیەکی کیمیاییە کە پێکهاتووە لە بەشێکی سیلیکۆن و دوو بەش ئۆکسجین. دووەم ئۆکسیدی سیلیکۆنە (SiO2). زۆرترین کانزایە کە لەسەر ڕووی زەوی دەدۆزرێتەوە، تایبەتمەندییە ناوازەکانی وای لێدەکات ببێتە یەکێک لە ماددە سروشتییە بەسوودەکان.
کوارتز زۆرترین و بڵاوترین کانزایە کە لە ڕووی زەویدا دەبینرێت. لە هەموو ناوچەکانی جیهاندا ئامادەیە و زۆرە. لە هەموو پلەی گەرمییەکدا دروست دەبێت. لە بەردی ئاگرین و گۆڕاو و نیشتوودا زۆرە. بەرگرییەکی زۆری هەیە لە بەرامبەر هەردوو کەشوهەوای میکانیکی و کیمیایی. ئەم مانەوەیە وای لێدەکات کە کانزای باڵادەستی لوتکەی شاخەکان بێت و پێکهاتەی سەرەکی کەنار دەریا و ڕووبار و خۆڵ و خۆڵەمێشی بیابانەکان بێت. کوارتز لە هەموو شوێنێک هەیە، زۆرە، بەهێزە. کۆگاکانی کانگا لە سەرانسەری جیهاندا دەبینرێن.
کوارتز یەکێکە لە ماددە سروشتییە بەسوودەکان. دەتوانرێت سوودییەکەی بە تایبەتمەندییە فیزیایی و کیمیاییەکانیەوە ببەسترێتەوە. ڕەقییەکەی حەوتە لەسەر پێوەرەکەی مۆهس کە وای لێدەکات زۆر بەهێز بێت. لە ڕووی کیمیاییەوە بێهێزە لە بەرکەوتن لەگەڵ زۆربەی مادەکاندا. تایبەتمەندی کارەبایی و بەرگری گەرمی هەیە کە وای لێدەکات لە بەرهەمە ئەلیکترۆنیەکاندا بەنرخ بێت. بریقە و ڕەنگ و دیافانییەکەی وای لێدەکات وەک بەردێکی بەنرخ و هەروەها لە دروستکردنی شووشەدا بەسوود بێت.
ئەمڕۆ بە ملیارەها کریستاڵ کوارتز بۆ دروستکردنی لەرزین بۆ کاتژمێر و کاتژمێر و ڕادیۆ و تەلەفزیۆن و یارییە ئەلیکترۆنییەکان و کۆمپیوتەر و مۆبایل و پێوەرە ئەلیکترۆنییەکان و ئامێرەکانی جی پی ئێس بەکاردەهێنرێت. هەروەها بەکارهێنانی جۆراوجۆری بەرفراوان بۆ کریستاڵە کوارتزەکانی پلەی بینایی پەرەی پێدراوە. بۆ دروستکردنی عەدەسەی تایبەتمەند و پەنجەرە و فلتەری بەکارهێنراو لە لەیزەر و مایکرۆسکۆپ و تەلەسکۆپ و هەستەوەری ئەلیکترۆنی و ئامێرە زانستییەکان بەکاردەهێنرێن. ئێستا مادەی خۆڵی کەنار دەریاکان مادەی پێشکەوتووترین ئامێرە ئەلیکترۆنییەکانی جیهانە.