پەیوەندی و زمانی شەمشەمەکوێرەکان



دەرئەنجامی توێژینەوەیەک دەریدەخات شەمشەمەکوێرەکان زمانێکیان هەیە کە بەکاریدەهێنن بۆ پەیوەندیکردن و گەیاندنی شتەکان بۆ یەکتر. بۆ ئەو توێژینەوەیەی لە گۆڤاری زانستی (Scientific Reports)ی بەریتانی بڵاوکراوەتەوە، توێژەران نزیکەی 15 هەزار دەنگیان شیکردەوە کە لەلایەن 22 شەمشەمەکوێرەی میسرییەوە بەرهەم هێنراون. شەمشەمەکوێرە ئاژەڵێکی کۆمەڵایەتییە و تا ٣٠ ساڵ دەژین. لە کۆلۆنی گەورەدا نیشتەجێ دەبن بۆیە دەنگدانەوە بەکاردەهێنن بۆ پەیوەندیکردن وەک ئەوەی لە شیردەرەکانی تری وەک مەیموون و دۆلفینەکاندا بەدی دەکرێت. بەڵام زۆر کەم زانیاری لەسەر ناوەڕۆکی ئەم دەنگە دەنگانە هەیە. توێژەران لە "ئەشکەوتێکی شەمشەمەکوێرە"دا تاقیکردنەوەیان ئەنجامداوە بۆ ئەوەی بزانن ئایا پەیوەندییە ئاڵۆزەکانی ئەم شیردەرە فڕیویانە ڕەنگە پەرەبسێنێت. توێژینەوەکە بریتی بوو لە چاودێریکردنی بەردەوامی شەمشەمەکوێرەکان بە مایکرۆفۆن و کامێرای ڤیدیۆیی بە درێژایی کاتژمێر بۆ ماوەی ٧٥ ڕۆژ.

 توێژەری توێژینەوەکە یۆسی یۆڤێل، پسپۆڕی ژینگەی دەمار لە زانکۆی تەلئەبیب و هاوکارەکانی بۆیان دەرکەوتووە کە بوونەوەرە شەوانە دەنگەکان بەرهەم دەهێنن کە کۆمەڵێک زانیاری لەخۆدەگرن وەک ناسنامەی قسەکەر و گوێگر و چوارچێوەی پەیوەندییەکە. یۆڤێل ئاماژەی بەوەشکردووە، دۆزینەوەکانیان دەریدەخەن کە ئەو کاکۆفۆنییەی لە ئەشکەوتێکی شەمشەمەکوێرەدا دەبیسترێت دوورە لە تەنها ژاوەژاو. شەمشەمەکوێرەکان لەسەر کۆمەڵێک شتی وەک جووتبوون، خواردن، شوێنی خەوتن و تەنها لە پێناو شەڕکردندا پەیوەندی دەکەن و شەڕ دەکەن. توێژەران ئاماژەیان بەوەشکردووە، شەمشەمەکوێرەکان بۆ هەر شەڕ و پێکدادانێک دەنگی جیاواز و تایبەت بەرهەمدەهێنن و تەنانەت توانیویانە ئەو دەنگانە دەستنیشان بکەن کە ئاژەڵەکان وەک سڵاوکردن بۆ "دۆست" و "دوژمن" بەکاریدەهێنن. یۆڤێل دەڵێت: دوایین دۆزینەوە ڕێگەی پێداین پێشبینی ئەوە بکەین کە ئایا ئەو دووانە پێکەوە دەمێننەوە یان جیا دەبنەوە، ئایا کارلێکەکە بە باشی کۆتایی دێت یان بە خراپی.

 بە هەمان شێوە دۆزینەوەکان دەریانخست کە بوونەوەرەکان تەنها زیندەوەرێکی سادە نین بۆ هەندێک جۆری پەیوەندیکردن. هەروەها فێری گەیاندنی شتە جیاوازەکان دەبن، کە دەتوانێت تێڕوانینێک بۆ پەرەسەندنی خودی پەیوەندیکردن پێشکەش بکات."توێژینەوەکەمان دەریدەخات کە دەنگدانەوەکانی شەمشەمەکوێرە جۆراوجۆری زانیاری لەخۆدەگرن، کە لە ئێستاوە بە تەنیا لە تایبەتمەندییە سپێکتراڵەکانیاندا دەستنیشان دەکرێن، و تەنانەت لە نێوان کۆنتێکستە شەڕانگێزەکانیشدا کە بەڕواڵەت هاوشێوەن." یۆڤێل و هاوکارەکانی هیوادارن کە دۆزینەوەکانیان توێژینەوەی بەدواداچوونیان هەبێت کە بتوانن یارمەتیدەر بن بۆ ڕۆشنکردنەوە لەسەر چۆنیەتی پەرەسەندنی زمانەکان.

نموذج الاتصال